Dân làng

là một kiệt tác độc đáo được tạo ra trong giai đoạn hoàng kim của sự nghiệp xuất sắc của Nguyễn Gia Trí (1937-45). Được ông Pierre Pagès – Thống đốc Nam Kỳ – thu thập trực tiếp, bức bình phong sơn mài này mang nguồn gốc đặc biệt, thể hiện sự kính trọng mà Gia Trí nhận được từ các nhà ngoại giao và nhà sưu tập cấp cao nhất trong nước. Từ năm 1934 đến 1939, Pierre Pagès làm thống đốc vùng đất còn được gọi là Nam Kỳ, và có sự trân trọng sâu sắc đối với nghệ thuật Việt Nam – một bức thư từ vị hoàng đế cuối cùng của Việt Nam Bảo Đại gửi Pagès tiết lộ sự trao đổi về các album in đá của họa sĩ Gia-Dinh. Do đó, không ngạc nhiên khi Pagès sở hữu bức bình phong tuyệt đẹp này của Gia Trí – người vào giữa những năm 1930 đã được ca ngợi rộng rãi khắp Việt Nam. Được công nhận là một trong những nghệ sĩ hiện đại vĩ đại nhất đất nước, Nguyễn Gia Trí đã đạt đến đỉnh cao mới trong kỹ thuật sơn mài vào một thời điểm quan trọng trong lịch sử Việt Nam.

Bức bình phong sơn mài sáu tấm miêu tả một khung cảnh lý tưởng với ngựa và dân làng tụ họp giữa một vùng đất yên bình. Những chiếc lá chuối và cành tre được dát vàng trên nền cảnh quan rộng lớn khéo léo ghi lại cuộc sống hàng ngày đầy duyên dáng của tuổi trẻ họa sĩ. Sắc vàng tinh tế của tán lá ở tiền cảnh tương phản với phông nền là những ngọn núi đỏ rực, tạo chiều sâu không gian. Tác phẩm này thể hiện phong cách của Nguyễn Gia Trí khi kết hợp kỹ thuật khắc và khảm phương Tây với kỹ thuật sơn mài truyền thống để tạo nên những bức tranh phong cảnh nông thôn Việt Nam quy mô lớn. Đáng chú ý, Nguyễn Gia Trí bắt đầu đưa nguyên liệu thô vào bảng màu của mình, từ ngọc trai, vàng, bạc đến mảnh vỏ trứng, đạt được sự thể hiện màu sắc phong phú hơn. Những điểm nhấn trắng tạo nên hình ngựa, chó và những bông hoa tinh tế trên cây được cấu thành hoàn toàn từ vỏ trứng nghiền, đặt chính xác và nung lên lớp sơn mài. Sự đa dạng của thực vật được thể hiện qua sự hòa quyện các loại và màu sắc lá cây. Nổi bật, lá của những cây cọ được khảm với các sắc độ vàng và đỏ khác nhau, mỗi lá được tô bóng chiến lược để tạo chiều sâu lớp lớp, chồng chéo trên tấm bình phong. Sự chi tiết tỉ mỉ trong tác phẩm này là đặc trưng trong sự nghiệp của Gia Trí, khiến tác phẩm trở nên quan trọng nhờ thể hiện tài năng điêu luyện.

Một nhóm dân làng tụ tập bên trái cánh đồng, một người cưỡi ngựa, một người khác mang thùng nước, chú chó sủa dưới chân họ. Bên kia, một con ngựa gặm cỏ trên cánh đồng trống bên cạnh cặp đôi đang ngồi, trong khi đàn bò định cư ở xa xa.

Các nhân vật dân làng được đặt kín đáo dưới chân khung hình, bị lấn át bởi sự phát triển quá mức của thực vật xung quanh. Góc nhìn và chi tiết là dấu ấn của hội họa Gia Trí, tất cả được vẽ rõ ràng nhưng vẫn tự nhiên. Trong khi tiền cảnh hiện lên sắc nét, chi tiết đến từng lưỡi lá riêng biệt, thì trung cảnh và hậu cảnh được thể hiện với cảm giác khoảng cách cụ thể – đánh dấu bằng những hình dạng mờ ảo của trâu, núi và cây cối bao phủ trong sương mù huyền ảo. Khung cảnh thơ mộng này chỉ ghi lại một khoảnh khắc ngắn ngủi, nhưng vĩnh viễn đại diện cho vẻ đẹp hài hòa của nông thôn Việt Nam.

Một màn trình diễn hiếm hoi của kỹ thuật sơn mài phức tạp và nổi tiếng đặc trưng của Nguyễn Gia Trí, tác phẩm này từ giai đoạn hoàng kim của ông đã ghi lại vẻ đẹp cảnh quan Việt Nam một cách vô song. "Dân làng" là một bức tranh phong cảnh nguyên sơ, không có cấu trúc kiến trúc, từ đó tạo nên tầm nhìn lý tưởng về con người cùng tồn tại trực tiếp trong thiên nhiên. Một tác phẩm quý giá trong bộ sưu tập gia đình Pierre Pagès, tác phẩm này mang những thế mạnh đặc trưng của một bậc thầy sơn mài thực thụ, lôi cuốn người xem vào một ốc đảo yên bình vượt thời gian, bất tử hóa tinh thần Việt Nam qua sự thanh bình của nông thôn.

Nguồn:https://www.sothebys.com/en/auctions/ecatalogue/2018/modern-art-evening-sale-hk0809/lot.1043.html