Phụ nữ và trẻ con
Kích thước:
100 x 79 cm
Chất liệu:
Sơn mài
Năm sáng tác:
1968
Ký:
Jean Dunand, Seizo Sugawara, Joseph Inguimberty, Nguyễn Gia Trí và những người khác: Hành trình từ Pháp, Nhật Bản và Việt Nam.
Trong nghệ thuật, sự thật được các nghệ sĩ kể lại và được ghi nhận như một sự kiện, thông qua tác phẩm của họ.
Ngay khi Trường Mỹ thuật Hà Nội được thành lập năm 1924, họ áp dụng nguyên tắc chính giống hệt những gì được dùng tại École des Beaux-Arts ở Paris. Chỉ theo thời gian, dần dần, việc giảng dạy được điều chỉnh, chuyên sâu và phát triển khi được làm giàu bởi tính nhạy cảm địa phương. Theo cách đó, Joseph Inguimberty quyết định phát triển nghệ thuật và kỹ thuật sơn mài. Đây là loại hình nghệ thuật ông đã quen thuộc từ những năm 1920 tại Pháp, khi Jean Dunand (1877–1942) – ban đầu là chuyên gia về đồ đồng – triển lãm tại Paris những bức sơn mài tuyệt mỹ (bao gồm cả bình phong) và đạt thành công vang dội. Thành công ấy dường như theo ông khắp nơi, tại Paris hay bất cứ đâu, trong các triển lãm công cộng hay tư nhân. Truyền thông cũng góp phần với sự phản hồi nhiệt tình và đưa tin rộng rãi.
Félix Marcilhac, chuyên gia hàng đầu về Dunand, giải thích rằng năm 1912, Dunand gặp bậc thầy sơn mài Nhật Bản Seizo Sugawara – người sống ở Pháp từ năm 1900. Hai nghệ sĩ cuối cùng chia sẻ bí quyết: kỹ thuật kim loại đối với kỹ thuật sơn mài. Bị mê hoặc bởi chất liệu này (đã được biết đến ở Pháp ít nhất từ thế kỷ 17 qua việc nhập khẩu nhiều tác phẩm từ Trung Quốc và Nhật Bản), Dunand học từ Sugawara kỹ thuật sơn mài chuyên sâu. “Jean mơ về sơn mài” – là lời trong nhật ký cá nhân của vợ Dunand, ghi ngày 3 tháng 1 năm 1919. Sau cuộc chiến dũng cảm, Dunand trình làng năm 1921 một bức sơn mài lớn, lần đầu sử dụng bề mặt lớn hơn. Ông đã định hình hình thức hiện đại của sơn mài – không còn chỉ trang trí mà miêu tả chủ đề cụ thể.
Dunand đã thấy trước tất cả hiệu ứng mà quy trình này có thể tạo ra theo thời gian và việc thêm từng lớp sơn chậm rãi. Thực tế, trong sơn mài, nghệ sĩ trở thành nhạc trưởng, như thể các sắc tố là nhạc công, gỗ bên dưới là khán giả, cọ và độ ẩm là âm thanh học. Tổng thể, một buổi biểu diễn virtuoso âm nhạc được tạo ra một cách điêu luyện.
Cuộc gặp gỡ giữa Dunand – người Thụy Sĩ nhưng nhập quốc tịch Pháp năm 1921 – và nghệ sĩ Nhật Bản Sugawara đã mở đường. Sự phát triển này dẫn đến việc nghệ sĩ Pháp Inguimberty mang đến Trường Mỹ thuật Hà Nội một cuộc cách mạng nghệ thuật.
“Nếu có một kỹ thuật đòi hỏi mọi thứ từ họa sĩ, thì đó chính là sơn mài.” – Alix Aymé trên L’Illustration, 1949
Rhus Succedanea – nguồn nhựa được dùng, gỗ, khí hậu và cả một thế hệ h ọa sĩ tài năng, đức độ – đã góp phần tạo nên một Trường phái Nghệ thuật Việt Nam đạt đến đỉnh cao tài năng trong thế kỷ 20.
Bộ sưu tập sơn mài đặc biệt mà chúng tôi vinh dự giới thiệu ở đây chính là bằng chứng:
Cảnh Săn Bắn Ở Miền Trung Bắc Bộ của Trịnh Văn (Lô 354) tổng hợp phong cách từ 1935-1940 khi bình phong trang trí trở thành kết quả của lao động lâu dài và tinh tế.
Sumo của Nguyễn Sáng (Lô 349) với bức sơn mài khổ lớn tuyệt đẹp chắc chắn là lời tri ân dành cho Sugawara.
Nguyễn Tư Nghiêm với ba chủ đề cổ điển: Kim Vân Kiều (Lô 347), Ông Thần Gõ (Lô 353), và Vũ Điệu Cổ (Lô 348) hiện ra tuyệt mỹ trên nhiều tầng lớp.
Nguyễn Gia Trí với Phụ Nữ và Trẻ Em gây choáng ngợp (Lô 351), Những Người Nông Dân khác thường (Lô 352) và Hai Người Phụ Nữ cổ điển hơn (Lô 350).
Người Phụ Nữ Thanh Lịch Ở Huế của Nguyễn Trung (Lô 356) ưu tiên sơn dầu trên toan hơn sơn mài – vốn tốn thời gian và phức tạp hơn – mang đến hình ảnh phụ nữ đầy duyên dáng và vẻ đẹp trong 2 lô được giới thiệu – một sơn mài, một sơn dầu.
Cuối cùng, phải đặc biệt nhắc đến tác phẩm phong cảnh Hoàng Tích Chù xuất sắc (Lô 355), đề năm 1959 – một đỉnh cao của nghệ thuật Việt Nam nhờ vẻ duyên dáng và kỹ thuật tinh tế. Tác phẩm đi kèm bản phác thảo của chính nghệ sĩ.
Sơn mài có điểm chung với rượu vang: giống nho quan trọng, nhưng đất đai địa phương mới thực sự quyết định.
Jean-François Hubert Chuyên gia Cấp cao – Nghệ thuật Việt Nam
Lịch sử đấu giá tác phẩm:
Sáng tác năm 1968.
Thuộc sở hữu Bộ sưu tập tư nhân.
Được đưa ra bán đấu giá trong phiên Asian 20th Century Art (Day Sale) Including a Selection of Japanese Woodblock Prints from Private Collections, lot 351, do Nhà đấu giá Christie's tổ chức ngày 25/11/2018. Giá bán 437,500 HKD, tương đương khoảng 1,300,071,987 VND tại thời điểm đấy.
Hiện tại: Thuộc sở hữu Bộ sưu tâp tư nhân.